تاريخ : 5/24/2014 12:00:00 AM
کد مطلب: 250
رسائل قرآنی

رسائل قرآنی

آیة الله مشکینی از معدود شخصیت‌های علمی و حوزوری است که چند دهه از عمر مبارکش را در تدریس تفسیر قرآن صرف کرده است و در واقع یکی از پایه‌گذاران تدریس تفسیر قرآن کریم در روزگار ماست. وی شاگردان بسیاری را در این حوزه تربیت و نیز آثار قرآنی مختلفی را تألیف‌ کرده است. یکی از امتیازات این آثار این است که برای مخاطبان گوناگون نگارش شده است. برخی مانند «تفسیر المبسوط» و «دائرة المعارف القرآنیة» برای علما و محققان تألیف شده است و بعضی مانند «تفسیر روان» برای عموم مردم. ویژگی دیگر این که در این آثار، به موضوعات مختلف و متنوع قرآنی توجه شده است تا بهترین استفاده از دریای بی انتهای قرآن صورت بگیرد.

آیة الله مشکینی طرح «تفسیر ترتیبی قرآن» را در نظر داشت و از این رو، موضوعات قرآنی و تفسیری مختلفی را جداگانه و به صورت نگارش اولیه آماده نموده بود ولی مجال تکمیل آنها و نیز تدوین کتاب اصلی دست نداد. به همّت دبیرخانه همایش، مجموعه این نگارش‌های قرآنی، پس از تصحیح، تحقیق، و تکمیل برخی مطالب ناتمام، با عنوان «رسائل قرآنی» در دو جلد منتشر شده است.

نگارش‌های کوتاه قرآنی آیة الله مشکینی در این کتاب، در پنج بخش سامان یافته است:

یک. دائرة المعارف قرآنی.

در این بخش، هفده مدخل، کاویده و نگارش شده است: آیه؛ اذن؛ ارض (۵۰ موضوع)؛ انسان (چگونگی خلقت؛ برخی از ویژگی‌ها)؛ ایمان (معنای اصطلاحی؛ کاربردشناسی در احادیث؛ متعلق ایمان)؛ تأویل؛ تحریف (بررسی دلایل موافقان و مخالفان)؛ جهاد (تشریح انواع جهاد: ابتدایی؛ دفاعی)؛ ربا (آیات؛ روایات؛ مباحث وابسته)؛ سِحر (معنای لغوی؛ تفسیر آیه سحر؛ حکم شرعی سحر)؛ شفاعت (۵ موضوع)؛ شهادت (چهار مبحث)؛ قرآن (۲۸ موضوع)؛ قصاص؛ کتاب (انواع اطلاق کتاب در قرآن)؛ محکم و متشابه؛ نسخ (۵ موضوع).

دو. تفسیر برخی آیات مشکل.

در این عنوان، در ده مبحث، تفسیر شانزده آیه آمده است: سورۀ بقره، آیات ۲۲۹، ۲۸۲ و ۲۸۳، ۲۸۴؛ سورۀ آل عمران، آیات ۷۲ و ۷۳، ۸۱، ۹۳ ـ ۹۵؛ سورۀ نساء، آیات ۲۸، ۲۹، ۴۰؛ سورۀ اعراف، آیات ۸ و ۹، ۱۵۷.

سه. آیات احکام.

در بخش سوم، آیات احکام در ۳۱ عنوان، به صورت مختصر شرح و تفصیل آن به کتاب دیگری ارجاع شده است؛ آیات: طهارت؛ صلات؛ زکات؛ خمس؛ روزه؛ اعتکاف؛ حج؛ امر به معروف و نهی از منکر؛ جهاد؛ مکاسب؛ دین؛ قرض؛ رهن؛ ضمان؛ صلح؛ شراکت؛ مضاربه و مزارعه و مساقات؛ ودیعه؛ عاریه؛ اجاره؛ وکالت؛ سبق و رمایه؛ وصیت؛ نکاح؛ نفقه؛ طلاق، کفّارات؛ صید؛ حلیّت ذبیحه؛ خوردنی‌های حرام؛ غصب؛ ارث؛ قضاوت؛ شهادت (گواهی).

چهار. تفسیر آیات طهارت و صلات.

بخش چهارم، حاوی تفسیر تفصیلی برخی آیات احکام است که در بخش سوم اشاره شده است. این بخش، دو فصل دارد. در فصل اول، ده آیه از آیات طهارت، بحث و بررسی شده است. در فصل دوم، تفسیر آیات صلات، در پنج قسمت نگارش شده است: اصل وجوب نماز (۴ آیه)؛ دلایل نمازهای پنج‌گانه و اوقات آنها (۶ آیه)؛ قبله (۳ آیه)؛ مقدمات دیگر نماز (۳ آیه)؛ مقارنات نماز (۱۲ آیه).

پنج. لغات قرآنی.

بخش پایانی کتاب، در دو دفتر، شامل شرح و ترجمه برخی از لغات قرآنی به ترتیب الفبایی است: دفتر اول: الف ـ ر (رقم)؛ دفتر دوم: ر (رقی) ـ ع (عقد).